100 km per week hardlopen: wanneer maakt meer trainen je sterker en wanneer breekt het je af?
Meer kilometers, sneller worden en sterker aan de start van een marathon verschijnen. Het klinkt logisch, maar wie regelmatig 100 tot 120 kilometer per week loopt, ontdekt dat de grootste uitdaging niet altijd het tempo is. Het is de balans tussen belasting en herstel. Tijdens mijn voorbereiding op de marathon van Spijkenisse merkte ik opnieuw hoe belangrijk het is om naar je lichaam te luisteren.
Een zware trainingsweek richting mijn marathon van 2u38
Met nog ongeveer twee weken te gaan tot de marathon van Spijkenisse stond er opnieuw een stevige trainingsweek op het programma.
Mijn doel is ambitieus: een marathon rond 2 uur en 38 minuten, goed voor ongeveer 3:45 per kilometer.
Om dat tempo ruim 42 kilometer vol te houden, heb je niet alleen snelheid nodig, maar ook een uitstekend uithoudingsvermogen, efficiënte looptechniek en voldoende belastbaarheid.
Deze week combineerde ik verschillende stevige trainingen:
| Dag | Training |
|---|---|
| Maandag | 16 km inclusief 10 × 1 km, met de snelste herhalingen rond 3:28/km |
| Dinsdag | 10 km rustig |
| Woensdag | Halve marathon Poeke rond 1u19 |
| Donderdag | 13 km duurloop |
| Vrijdag | 13 km duurloop |
| Zaterdag | Ongeveer 20 km, inclusief 2 km rond 3:50/km |
Op zaterdag had ik al ongeveer 78 kilometer in de benen voordat ik vertrok. Met de duurloop erbij naderde ik de 100 kilometer.
Maar er was één probleem: ik voelde me niet helemaal fris.
En precies daar begint het interessante gedeelte van marathontraining.
Vermoeidheid hoort bij trainen, maar niet alle vermoeidheid is hetzelfde
Wanneer je veel loopt, is het normaal dat je af en toe vermoeide benen hebt. Training veroorzaakt tijdelijke vermoeidheid, waarna je lichaam tijdens het herstel sterker kan worden.
Maar niet iedere vorm van vermoeidheid is een teken dat je goed bezig bent.
Je moet leren onderscheid maken tussen normale trainingsvermoeidheid en signalen dat je lichaam de belasting onvoldoende verwerkt.
Normale trainingsvermoeidheid
Dit kan zich uiten in:
-
Zware benen tijdens de eerste kilometers.
-
Een iets minder energiek gevoel na een intensieve trainingsweek.
-
Spierstijfheid die tijdens rustig bewegen afneemt.
-
Een grotere behoefte aan slaap of voeding.
Tijdens mijn zaterdagtraining merkte ik dat mijn benen na drie tot vier kilometer beter begonnen aan te voelen.
Bij ongeveer 4:45/km bleef mijn hartslag rond 130 slagen per minuut. Dat was voor mij een geruststellend signaal, maar geen bewijs dat ik volledig hersteld was.

Waarschuwingssignalen
Er zijn ook signalen waarbij je beter gas terugneemt:
-
Vermoeidheid die meerdere dagen blijft toenemen.
-
Een duidelijk hogere hartslag bij je gebruikelijke rustige tempo, zonder duidelijke verklaring.
-
Een opvallend lage motivatie in combinatie met slechte slaap en verminderde prestaties.
-
Spier- of peespijn die erger wordt tijdens het lopen.
-
Pijn waardoor je je loopstijl aanpast.
-
Aanhoudende zware benen, ook na extra herstel.
Een enkele slechte training betekent niet dat je overtraind bent. Maar wanneer meerdere signalen samenkomen, is het verstandig om je schema aan te passen.
Belangrijk: bij scherpe, toenemende of plaatselijke pijn is doorlopen om je kilometerdoel te halen geen goede strategie. Stop de training en laat aanhoudende klachten beoordelen door een sportarts of kinesitherapeut.
Hoe bouw je op naar 100 tot 120 kilometer per week?
Een trainingsvolume van 100 kilometer per week is geen magische grens.
Voor sommige lopers is het een normale trainingsweek. Voor anderen betekent het een veel te grote belasting.
De juiste hoeveelheid hangt onder andere af van je trainingsgeschiedenis, herstelvermogen, slaap, voeding, blessuregevoeligheid en beschikbare tijd.
1. Bouw eerst regelmaat op
Voordat je naar 100 kilometer per week gaat, moet je lichaam gewend zijn aan regelmatig lopen.
Een loper die vier keer per week 40 kilometer loopt, heeft niet automatisch de belastbaarheid om enkele weken later 100 kilometer te verwerken.
Een verstandige opbouw verloopt meestal over maanden, soms jaren.
Een illustratief traject voor een ervaren loper die al langere tijd ongeveer 60 kilometer per week verdraagt:
| Fase | Weekvolume | Doel |
|---|---|---|
| 1 | 60–65 km | Regelmaat en herstel |
| 2 | 65–70 km | Geleidelijke uitbreiding |
| 3 | 70–75 km | Extra rustige kilometers |
| 4 | 55–65 km | Herstelweek |
| 5 | 75–80 km | Belastbaarheid uitbreiden |
| 6 | 80–85 km | Volume stabiliseren |
| 7 | 85–90 km | Voorzichtig verder opbouwen |
| 8 | 65–75 km | Herstelweek |
Dit is geen universeel schema. Sommige lopers hebben veel meer tijd nodig om deze stappen veilig te zetten. Pas wanneer een volume gedurende meerdere weken goed wordt verdragen, kun je verder richting 100 kilometer.
Er bestaat ook geen vaste procentuele stijging die blessures gegarandeerd voorkomt. De bekende 10%-regel kan een eenvoudige rem op te snelle opbouw zijn, maar is geen wetenschappelijke veiligheidsgrens.

2. Voeg vooral rustige kilometers toe
Een veelgemaakte fout is dat lopers hun trainingsvolume verhogen zonder hun tempo aan te passen.
Ze lopen meer kilometers, maar blijven bijna iedere training stevig doorlopen.
Dat kan leiden tot een opeenstapeling van vermoeidheid.
Wie richting 100–120 kilometer per week wil, heeft meestal baat bij een groot aandeel rustige kilometers.
Voor mij betekent dat vaak ontspannen lopen met een hartslag rond 125–140 bpm, afhankelijk van de omstandigheden.
Die waarden zijn persoonlijk. Kopieer daarom niet zomaar de hartslagzones van een andere loper.
Het doel van rustige trainingen is niet om iedere keer je conditie te bewijzen. Het is om je aerobe basis verder te ontwikkelen terwijl je voldoende herstelt voor de belangrijke trainingen.
3. Verhoog niet tegelijk volume én intensiteit
Stel dat je momenteel 70 kilometer per week loopt met één intervaltraining en één lange duurloop.
Dan is het niet verstandig om tegelijkertijd naar 95 kilometer te gaan, een extra tempotraining toe te voegen en je lange duurloop flink te verlengen.
Je verandert dan meerdere belastingfactoren tegelijk.
Een betere aanpak is om eerst je weekvolume geleidelijk te verhogen met rustige kilometers. Pas wanneer je dat goed verdraagt, kun je bekijken of extra kwaliteit zinvol is.
Meer trainingsvolume heeft weinig waarde wanneer je daardoor je belangrijkste trainingen niet meer goed kunt uitvoeren.
Waarom mijn halve marathon van Poeke belangrijk was
Woensdag liep ik de halve marathon van Poeke in ongeveer 1u19.
Het parcours bestond uit drie rondes van zeven kilometer, telkens met een passage door een park.
Daar lagen bladeren, waren verschillende bochten en was de ondergrond niet overal stabiel. Met mijn wedstrijdschoenen had ik op sommige stukken minder grip.
Op de snellere stukken liep ik rond 3:40–3:45/km. In het park zakte het tempo soms richting 3:50–3:57/km.
Mijn hartslag begon rond 160 bpm en steeg tijdens de tweede helft richting 170 bpm. De laatste kilometers moest ik duidelijk harder werken.
Toch voelde ik me sterk genoeg om op het einde nog te sprinten voor een plaats in de top tien.
Wat leerde ik hieruit?
Dat een gemiddelde snelheid niet altijd het volledige verhaal vertelt.
Een tempo van 3:45/km op een vlakke asfaltweg is niet hetzelfde als 3:45/km op een bochtig, glad of onverhard parcours.
Kijk daarom bij het analyseren van je trainingen niet alleen naar tempo, maar ook naar hartslag, terrein, wind, weersomstandigheden en ervaren inspanning.

Wat doe je wanneer je benen vermoeid zijn, maar je schema nog 20 kilometer voorschrijft?
Dat was precies mijn dilemma op zaterdag.
Ik wilde ongeveer 20 kilometer lopen en misschien nog wat marathontempo toevoegen.
Maar na de intensieve trainingen eerder in de week twijfelde ik of dat verstandig was.
Na acht kilometer stopte ik thuis om wat te drinken en een cafeïnegel te nemen die ik ook tijdens mijn marathon wil gebruiken.
Daarna liep ik verder.
Rond kilometer elf voelde mijn lichaam nog altijd wisselend aan.
Ik had kunnen besluiten om extra tempo te lopen. Maar ik had ook al veel kwaliteitskilometers afgewerkt.
Uiteindelijk deed ik slechts twee kilometer rond 3:50/km, met een hartslag rond 150–155 bpm.
Daarna schakelde ik opnieuw terug.
Ik rondde de training af op ongeveer 20 kilometer, gemiddeld rond 4:40/km.
In mijn hoofd wilde ik nog richting 25 kilometer. Toch besloot ik dat twintig voldoende was.
Achteraf was dat voor mij de belangrijkste beslissing van de training.
Niet omdat twintig kilometer altijd beter is dan vijfentwintig, maar omdat de extra kilometers op dat moment weinig extra trainingswaarde leken te bieden tegenover de bijkomende vermoeidheid.
Zeven praktische tips om vermoeidheid en blessures te beperken
Tip 1: Gebruik een eenvoudige dagelijkse herstelcheck
Stel jezelf vóór iedere training vier vragen:
-
Hoe heb ik geslapen?
-
Voelen mijn spieren normaal vermoeid of heb ik specifieke pijn?
-
Hoe is mijn algemene energieniveau?
-
Hoe verliepen mijn vorige twee trainingen?
Wanneer meerdere antwoorden duidelijk negatief zijn, kun je de training inkorten, vertragen of vervangen door rust.
Tip 2: Kijk naar trends in je hartslag
Hartslag kan helpen om je herstel en trainingsbelasting te volgen.
Als je normaal 4:50/km loopt bij 130 bpm en je zit plots meerdere trainingen achter elkaar aanzienlijk hoger bij hetzelfde tempo, kan dat aanleiding zijn om je belasting te herbekijken.
Maar hartslag wordt ook beïnvloed door warmte, stress, cafeïne, slaap, ziekte en hydratatie.
Gebruik dus nooit één hartslagmeting als definitief oordeel.

Tip 3: Verdeel je kilometers verstandig
Wie veel wil lopen, kan soms beter twee korte rustige trainingen doen dan één lange training.
Bijvoorbeeld:
-
Ochtend: 10 km rustig.
-
Avond: 6 km zeer rustig.
Dat kan helpen om het volume over de week te verdelen, maar twee trainingen betekenen ook twee belastingmomenten. Bouw dubbele trainingsdagen daarom geleidelijk op en bewaak je slaap en totale herstel.
Tip 4: Blijf aan krachttraining doen
Krachttraining kan helpen om spierkracht en loopeconomie te verbeteren.
Voor marathonlopers zijn onder andere kuitheffingen, split squats, squats, heupdominante oefeningen en hamstringversterking relevant.
Begin met een belasting die je goed verdraagt en verhoog geleidelijk.
Plan zware krachttraining niet vlak voor je belangrijkste looptraining of wedstrijd.
Tip 5: Eet voldoende om je volume te ondersteunen
Bij 100–120 kilometer per week stijgt je energiebehoefte aanzienlijk.
Te weinig eten kan leiden tot slechter herstel, verminderde prestaties en een verhoogd risico op gezondheidsproblemen.
Zorg voor voldoende koolhydraten rond zware trainingen, voldoende eiwitten verdeeld over de dag en een totale energie-inname die past bij je belasting.
Voor langere duurlopen is het bovendien verstandig om je wedstrijdvoeding te oefenen.
Afhankelijk van de duur en intensiteit kunnen ongeveer 30–60 gram koolhydraten per uur een bruikbaar uitgangspunt zijn. Voor langere marathoninspanningen kan 60–90 gram per uur passend zijn wanneer je maag en darmen daarop getraind zijn.
Tip 6: Bestrijd blessurepijn niet met wilskracht
Er bestaat een belangrijk verschil tussen vermoeidheid verdragen en een blessure negeren.
Zware benen tijdens een rustige duurloop kunnen normaal zijn.
Een scherpe pijn in je hamstring, een steeds gevoeliger wordende achillespees of pijn die je loopstijl verandert, vraagt om een andere aanpak.
Verminder of stop de belasting en laat aanhoudende klachten beoordelen.
Tip 7: Maak je kilometerdoel nooit belangrijker dan je gezondheid
Een week van 98 kilometer is niet mislukt omdat je oorspronkelijk 120 kilometer wilde lopen.
Je lichaam kent geen magische grens waarbij een training pas nuttig wordt zodra je een rond getal bereikt.
Consistentie over maanden is belangrijker dan één uitzonderlijk zware trainingsweek.

De laatste twee weken voor een marathon: nu nog meer trainen?
Wanneer je marathon nog maar twee weken verwijderd is, verandert de trainingsprioriteit.
Je bouwt in deze periode geen volledig nieuwe conditie meer op.
Het doel is om je opgebouwde conditie te behouden en tegelijkertijd vermoeidheid te laten verdwijnen.
Daarom is een taperperiode belangrijk.
Onderzoek naar tapering bij duursporters ondersteunt doorgaans een duidelijke vermindering van het trainingsvolume, terwijl een beperkte hoeveelheid intensiteit behouden blijft.
Een veelgebruikte aanpak is om het volume gedurende ongeveer één tot drie weken aanzienlijk te verminderen, afhankelijk van de trainingsachtergrond en eerdere ervaringen.
Voor een loper die regelmatig 110–120 kilometer per week traint, betekent dat niet dat hij plots volledig moet stoppen met lopen.
Maar het betekent wel dat extra vermoeidheid opbouwen vlak voor de marathon meestal weinig zin heeft.
Mijn eigen uitdaging richting Spijkenisse is daarom niet om nog zoveel mogelijk kilometers te verzamelen, maar om voldoende fris aan de start te staan.
Wat zou ik anders doen na deze trainingsweek?
Als ik terugkijk op de combinatie van tien snelle kilometerintervallen, een stevige halve marathon en verschillende duurlopen, dan was de totale belasting behoorlijk hoog.
De halve marathon werd bovendien zwaarder dan oorspronkelijk gepland.
Dat is een belangrijke les: een wedstrijd die je als training gebruikt, telt nog altijd mee als intensieve belasting.
Ook wanneer je vooraf zegt dat je niet voluit gaat.
Ik zou na zo'n week eerder kiezen voor extra herstel dan voor nog een laatste zware trainingsprikkel.
Je hoeft niet iedere training te bewijzen dat je klaar bent voor de marathon.
Soms is de beste voorbereiding juist het vertrouwen hebben om minder te doen.
Slimmer trainen is belangrijker dan meer trainen
Wie sneller wil worden op de marathon, zal op termijn vaak meer trainingsvolume moeten kunnen verwerken.
Maar meer kilometers zijn geen garantie op betere prestaties.
De kunst is om voldoende te trainen om sterker te worden, zonder zoveel vermoeidheid op te bouwen dat je herstel, gezondheid en volgende trainingen eronder lijden.
Tijdens mijn zaterdagtraining werd dat opnieuw duidelijk.
Ik wilde 25 kilometer lopen, maar stopte rond twintig.
Ik wilde meer tempo, maar beperkte het tot twee kilometer.
En hoewel ik niet volledig fris was, kon ik toch een degelijke duurloop afwerken.
Dat is misschien wel de belangrijkste les voor iedere ambitieuze marathonloper:
Je wordt niet sterker van iedere training maximaal afwerken. Je wordt sterker van de trainingen die je lichaam kan verwerken.
Bekijk mijn volledige marathontraining
In mijn nieuwste RunningVibes-video neem ik je mee tijdens deze duurloop, bespreek ik mijn halve marathon van Poeke en laat ik zien hoe ik omga met vermoeidheid tijdens een zware trainingsweek.
Volg mijn voorbereiding op de marathon van Spijkenisse en mijn poging om richting 2u38 te lopen.
Hoeveel kilometer loop jij per week? En wanneer beslis jij om een training in te korten? Laat het weten in de reacties.